Słownik

Co musisz wiedzieć o WZW C, ale boisz się zapytać…

Na wizyty lekarskie zabierasz słownik wyrazów obcych, a w domu wertujesz internet bo nie jesteś w stanie rozszyfrować medycznego slangu? Nie martw się i porzuć niepewne źródła wiedzy, teraz przychodzimy Ci z pomocą i słowniczkiem ważnych pojęć, dzięki któremu szybciej zrozumiesz niełatwe zagadnienia związane z Wirusowym Zapaleniem Wątroby typu C.

A
Anty-HCV

Anty-HCV

Przeciwciała przeciw wirusowi zapalenia wątroby typu C (HCV). Ich obecność we krwi oznacza, że badana osoba miała kontakt z wirusem – obecność wskazuje na przebyte lub obecne zakażenie HCV. Celem potwierdzenia zakażenia konieczne jest wykonanie badania w kierunku wykrycia materiału genetycznego wirusa: HCV-RNA.

B
Badania przesiewowe (skriningowe)

Badania przesiewowe (skriningowe)

Rodzaj badania, które przeprowadza się wśród osób bez objawów danej choroby w celu jej wczesnego wykrycia i wczesnego leczenia. Celem jest zapobieganie poważnym następstwom danej choroby w przyszłości.

C
Czynniki ryzyka

Czynniki ryzyka

W kontekście zakażeń HCV to czynniki, które zwiększają narażenie na zakażenia, np. przyjmowanie substancji psychoaktywnych w iniekcjach lub drogą donosową, tatuaż wykonany w niesterylnych warunkach. Pozostałe czynniki poznasz tutaj: https://watrobanieboli.pzh.gov.pl/czynniki-ryzyka-zakazen-hbv-i-hcv/

D
DAA - Direct-Acting Antiviral/Leki działające bezpośrednio na wirusa

DAA - Direct-Acting Antiviral/Leki działające bezpośrednio na wirusa

Grupa leków, które blokują enzymy kluczowe dla namnażania wirusa HCV. Istnieją cztery kategorie leków: inhibitory proteazy, inhibitory polimerazy (nukleozydowe i nienukleozydowe) oraz inhibitory NS5A. Więcej o leczeniu WZW C: https://watrobanieboli.pzh.gov.pl/o-programie/dostepne-metody-leczenia-osob-zakazonych-hbv-i-hcv/

Droga zakażenia / Droga szerzenia się zakażenia

Droga zakażenia / Droga szerzenia się zakażenia

Sposób, w jaki drobnoustrój przenoszony jest ze źródła zakażenia na organizm wrażliwy na zakażenie. Istnieje pięć podstawowych dróg szerzenia się zakażeń: kontakt (bezpośredni np. kontakty seksualne, zakażenie wertykalne, drogą fekalno-oralną, kontakt ze skórą lub kontakt ze zwierzęciem: ukąszenia oraz kontakt pośredni np. za pośrednictwem skażonego materiałem biologicznym przedmiotu), droga kropelkowa (bezpośrednio podczas kaszlu lub kichania), droga powietrzna (pośrednio w postaci drobnego pyłu lub kropelek płynu, unoszących się w powietrzu), przenoszenie przez przedmioty (w tym również przez wodę i żywność, powodując zatrucia pokarmowe), przenoszenie przez wektory (np. muchy, komary, kleszcze, gryzonie). Jak przecinać drogi zakażenia HCV: https://watrobanieboli.pzh.gov.pl/profilaktyka-wirusowego-zapalenia-watroby-typu-b-i-c/

Więcej o samych drogach zakażenia HCV dowiesz się tutaj: https://watrobanieboli.pzh.gov.pl/czynniki-ryzyka-zakazen-hbv-i-hcv/

E
Elastografia wątroby

Elastografia wątroby

Nieinwazyjna metoda diagnostyczna, która pozwala ocenić sztywność wątroby. Stosuje się ją w celu pośredniej oceny włóknienia wątroby.

H
HCC (Hepatocellular carcinoma)

HCC (Hepatocellular carcinoma)

Rak wątrobowokomórkowy, jest najczęstszym pierwotnym nowotworem wątroby. Przewlekłe zakażenie HCV powoduje uszkodzenie wątroby, mogąc prowadzić do wystąpienia raka wątrobowokomórkowego.

HCV (Hepatitis C virus)

HCV (Hepatitis C virus)

Wirus wywołujący wirusowe zapalenie wątroby typu C (WZW C). Jest osłonkowym, jednoniciowym wirusem RNA o dodatniej polaryzacji, zaliczanym do rodziny Flaviviridae.

HCV RNA

HCV RNA

Materiał genetyczny wirusa HCV obecny we krwi od momentu zakażenia. Wykryty we krwi człowieka świadczy o zakażeniu HCV.

Hepatocyt

Hepatocyt

Komórka wątrobowa. Podstawowy element struktury miąższu wątroby. Ze względu na nieustannie przebiegające w wątrobie procesy metaboliczne, każda komórka wątroby (hepatocyt) ma bezpośredni kontakt z krwią. Za jej pomocą dostarczane są do hepatocytów niezbędne półprodukty, a zabierane ostateczne produkty przemiany materii.

I
Inhibitor

Inhibitor

Czynnik, który powoduje spowolnienie lub zahamowanie danej aktywności (np. reakcji chemicznej).

Inhibitor polimerazy

Inhibitor polimerazy

Czynnik, na przykład w postaci leku, hamujący działanie polimerazy niezbędnej do replikacji wirusa. Inhibitory polimerazy stosowane są w kombinacji z innymi lekami w terapii zakażeń HCV.

Inhibitor proteazy

Inhibitor proteazy

Czynnik, na przykład w postaci leku, blokujący replikację wirusa poprzez wzajemne oddziaływanie z wirusowym enzymem: proteazą. Inhibitory proteazy są wykorzystywane w kombinacji z innymi lekami do leczenia zakażeń HCV.

Interferon

Interferon

Białko wytwarzane w postaci naturalnej przez komórki układu odpornościowego w odpowiedzi na zakażenie, występujące w trzech odmianach: alfa, beta, gamma. Interferon alfa wytworzony metodami inżynierii genetycznej służył do leczenia przewlekłych wirusowych zapaleń wątroby typu C.

K
Karencjonowanie

Karencjonowanie

Termin związany z przetaczaniem krwi (transfuzją krwi), polega na przechowywaniu składnika krwi przez co najmniej 16 tygodni i sprawdzeniu po tym czasie jaki jest wynik badań w kierunku zakażeń różnymi wirusami.

Posłuchaj wypowiedzi eksperta: https://watrobanieboli.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2021/06/swiatowy-dzien-krwiodawstwa-1.mp4

L
Leki działające bezpośrednio na wirusa (patrz „DAA”)

Leki działające bezpośrednio na wirusa (patrz „DAA”)

Grupa leków, które blokują enzymy kluczowe dla namnażania wirusa HCV. Istnieją przynajmniej cztery kategorie tych leków: inhibitory proteazy, inhibitory polimerazy (nukleozydowe i nienukleozydowe) oraz inhibitory NS5A. Więcej o leczeniu WZW C: https://watrobanieboli.pzh.gov.pl/o-programie/dostepne-metody-leczenia-osob-zakazonych-hbv-i-hcv/

Leukoredukcja

Leukoredukcja

Pojęcie związane z przetaczaniem krwi (transfuzją krwi); usunięcie leukocytów (krwinek białych) z krwi lub jej składników. Według zaleceń Dyrektywy 2002/98/EC obowiązujących w Polsce, składniki krwi przeznaczone do przetoczenia uznaje się za ubogoleukocytarne, jeżeli zawierają poniżej 1 × 106 leukocytów/jednostkę. Leukoredukcja zapobiega m.in. przeniesieniu czynników zakaźnych, a także zapobiega wystąpieniu oporności na przetaczanie krwinek płytkowych.

Posłuchaj wypowiedzi eksperta: https://watrobanieboli.pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2021/06/swiatowy-dzien-krwiodawstwa-1.mp4

M
Marskość wątroby

Marskość wątroby

Zaawansowane stadium przewlekłej choroby wątroby. Na skutek włóknienia narządu spowodowanego czynnikami uszkadzającymi (przewlekły stan zapalny, toksyny itp.), dochodzi do zastąpienia prawidłowej tkanki wątrobowej niepełnowartościową tkanką łączną. Proces zwykle trwa latami i początkowo może przebiegać bezobjawowo. Zaburzenia struktury wątroby z powstaniem tzw. guzków regeneracyjnych (miąższ wątroby otoczony tkanką włóknistą) skutkują ubytkiem czynnego miąższu i w efekcie prowadzą do zaburzeń czynności, a w skrajnym stadium do niewydolności narządu z żółtaczką, wodobrzuszem, obrzękami i encefalopatią. Na podłożu marskości wątroby może rozwinąć się rak wątrobowokomórkowy.

W jaki sposób jej zapobiegać dowiesz się na: https://watrobanieboli.pzh.gov.pl/profilaktyka-wirusowego-zapalenia-watroby-typu-b-i-c/

P
Przeciwciała

Przeciwciała

Białka produkowane przez organizm w odpowiedzi immunologicznej na kontakt z drobnoustrojem.

R
Replikacja wirusa

Replikacja wirusa

Namnażanie wirusa, powielanie jego materiału genetycznego.

Rybawiryna

Rybawiryna

Syntetyczny lek przeciwwirusowy stosowany łącznie z interferonem alfa w terapii przewlekłego zapalenia wątroby typu C przed erą terapii lekami działającymi bezpośrednio na wirusa (DAA - Direct-Acting Antiviral).

S
SVR – sustained virological response

SVR – sustained virological response

Trwała odpowiedź wirusologiczna po leczeniu, oznacza brak HCV-RNA po upływie co najmniej 12 tygodni od zakończenia terapii lekami działającymi bezpośrednio na wirusa HCV (DAA). Potwierdza wyleczenie zakażenia HCV.

T
Transmisja (patrz: „Droga zakażenia”)

Transmisja (patrz: „Droga zakażenia”)

Przeniesienie zakażenia z organizmu zakażonego na organizm wrażliwy.

U
Układ immunologiczny (odpornościowy)

Układ immunologiczny (odpornościowy)

Układ narządów (grasica, śledziona, węzły chłonne, tkanka limfatyczna przewodu pokarmowego oraz migdałki), który odpowiada za obronę organizmu m.in. przed zakaźnymi czynnikami chorobotwórczymi, czyli np. wirusami.

W
Wirus

Wirus

Cząsteczka organiczna zbudowana z białka i kwasu nukleinowego (DNA lub RNA), niezdolna do życia poza organizmem gospodarza.

Wirus hepatotropowy

Wirus hepatotropowy

Wirus, który wykazuje powinowactwo do komórek wątrobowych. Do rodziny wirusów pierwotnie hepatotropowych, czyli takich, dla których wątroba jest głównym celem, należą HAV, HBV, HCV, HDV i HEV. Są to wirusy niecytopatogenne, czyli nie uszkadzające bezpośrednio komórek wątroby, do uszkodzenia narządu dochodzi na skutek reakcji zapalnej i odpowiedzi układu odpornościowego, który „eliminuje” zakażone hepatocyty. Przewlekłe zakażenie wirusami HBV, HCV, HDV może prowadzić do włóknienia wątroby, marskości narządu oraz do rozwoju raka wątrobowokomórkowego.

Więcej o wirusach hepatotropowych dowiesz się tutaj: https://stylzycia.polki.pl/choroby,uwazaj-na-ten-alfabet-wzw-typu-a-b-c-d-e,10439288,artykul.html

Włóknienie wątroby

Włóknienie wątroby

Proces zastępowania prawidłowej tkanki wątrobowej przez tkankę łączną, prowadzący w efekcie do rozwoju marskości wątroby. Jak zapobiegać procesowi dowiesz się na: https://watrobanieboli.pzh.gov.pl/profilaktyka-wirusowego-zapalenia-watroby-typu-b-i-c/

Z
Zakażenie wertykalne

Zakażenie wertykalne

Przeniesienie zakażenia HCV z zakażonej matki na dziecko podczas ciąży lub porodu.

Ż
Żółtaczka

Żółtaczka

Stan charakteryzujący się żółtym zabarwieniem skóry i/lub białka oka (białkówek). Nie jest chorobą, ale objawem, który może wystąpić w przebiegu różnych chorób. Jak to wygląda w WZW typu C? Sprawdź: https://watrobanieboli.pzh.gov.pl/o-programie/przewlekle-wirusowe-zapalenia-watroby-typu-b-i-c/
Drukuj


Skip to content